121 / 212
“Хикмет”
баспа үйі
Алайда Құранның сәйкестігі бір қалыпты емес, көбінесе бір
дауыстан тағы бір дауысқа өте отырып, бұл сәйкестік жүректі
толқытады.
Құран түсе бастағанда арабтардың құлақтары бұл
сәйкестікті өздерінің зауқы болып және өздері білетін
ұйқастырылған әдеби түрлерге ұқсата алмағандықтарынан,
әсерлі сәйкестігі себебінен, бұдан да басқа бір орынға қоя
алмағандықтарынан өлеңге ұқсатқан, бірақ бұған өздері де
толық сенбеген еді.
ә)
Лексикалық әдемілік:
Бұнда біз әріптердің орналасуы
мен сөздердің реттелуіндегі керемет күйді айтып отырмыз.
Адам әріптердің табиғи махраждарын шығару арқылыҚұран
оқыған бір кісіні тыңдағанында, аяттардағы сөздердің және
әріптердің бір-біріне жалғануындағы фонетикалық ерекше-
ліктен үздіксіз түрдежаңаланып тұрған бір ләззат алады. Бірі
жуан дауысты, бірі ысқырық дауысты, кейбірі жасырын, кей-
бірі анық, бірі
мәһмусе
, бірі
мәжһуре
түрдегі тәжуид ілімінде
топтарға бөлінген әріп түрлері қатарласып келеді.
10
Осылай-
ша Құран
лин
мен қуатты, қаттылық пен ұяңдық берік және
нақ түрде сәйкестіреді. Әріптері және әріп сипаттарының
әрбірін бейне бір өлшеммен соншалықты нақ орнына қояды.
Сонда жинағынан таңқалдыратын бір дауыс гормония-
сы пайда болады. Осы сөз жүйесінде бәдәуиліктің қатігез
болмаған салмақтылығы мен мәдениеттілігін, босаңдыққа
бармайтын жұмсақтығын келістіреді. Бұл дауыс шығармасы
соншалықты биік дәрежеге жеткен. Егер оған адам сөзі
кірген болса әрі оқығанның аузындағы әрі тыңдаушының
құлағындағы сәйкестік дереу жоғалатын еді.
Фонетикалық мәселе көбінесе мағынаға да лайықтылық
көрсетеді.Мысалы:Өлімненкейінтірілудіқабылдамағандарға
қарсыкүреспенқорқытумәселесі көпайтылғанҚафсүресінде
10
Зәрқани, Мәнәхил, ІІ, 312.
123